چاقی یا سلامتی انتخاب با شماست

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۱۶ ۱۳:۰۶ | تعداد بازدید: 27

بسیج ملی آموزش تغذیه

"چاقی یا سلامتی  انتخاب با شماست "

چاقی چیست ؟ به انباشته شدن غیر عادی چربی در بدن چاقی می گویند زمانی که انرژی دریافتی فرد بیشتر از انرژی مصرفی او باشد ، به چربی تبدیل شده و در بدن ذخیره می شود . بنابراین چــاقی شکلی از سوء تغذیه نــاشی از پرخـــوری است که نه تنها نشانه سلامتی نیست بلکـه نشــان دهنده تغـذیه نامناسب می باشد .

با محاسبه نمایه توده بدنی ومقایسه آن با مقادیر استاندارد می توان به اضافه وزن وچاقی پی برد . برای این کار وزن وقد اندازه گیری شده وسپس با استفاده از فرمول: وزن(برحسب کیلوگرم) تقسیم بر مجذور قد(برحسب متر) نمایه توده بدنی محاسبه می شود.توزیع چربی بدن نقش بسیار مهمی در خطرات چاقی دارد چاقی مرکزی در مقایسه با چاقی محیطی به مراتب خطرناک تر است به همین  دلیل اندازه دور کمر شاخص بسیار مهمی برای مشخص کردن خطرات بیماری های قلبی عروقی، پر فشاری خون و دیابت می باشد

قد*قد(متر)/وزن (کیلوگرم)=  BMI (نمایه توده بدنی)

جدول طبقه بندیافراد بزرگسال بر اساس نمایه توده بدن(BMI)

وضعیت وزن بدن

اندازه BMI

زیر وزن طبیعی (لاغر)

5/18>

وزن طبیعی

9/24-5/18

اضافه وزن

9/29-25

چاقی خفیف (درجه1)

9/34-30

چاقی متوسط (درجه2)

9/39-35

چاقی شدید (درجه3)

40≤

خود شما می توانید شاخص توده بدن خود را طبق فرمول مذکور محاسبه کنید. عدد بدست آمده اگر در محدوده 9/24-5/18باشد، شما وزن مناسبی برای قد خود دارید و دارای چربی اضافه نیستید. اگر کمتر از 5/18باشد، کمبود وزن داشته و فرد لاغري هستيد. در صورتي که در محدوده  25-9/29 باشد، داراي اضافه وزن هستید. عدد بيش از 30 نشان دهنده چاقي شماست.

عوامل بسیاری در بروز چاقی موثر هستند. علت های شناخته شده بطور عمده عبارتند از:

  • عوامل محیطی :
  1. پرخوری و زیاده روی در مصرف غذ(مهم ترین علت)
  2. عادات غذایی نامناسب مانند مصرف بی رویه غذاهای چرب و سرخ شده ، مصرف غذا های آماده ( فستفودها ) انواع سس های چرب مثل مایونزنوشابه های گازدار،شربت هاوآبمیوه های صنعتی ، مواد قندی ، شیرینی، شکلات.
  3. زندگی بی تحرک: ماشینی شد ن زندگی وکاهش تحرک بدنی از دلایل عمده اضافه وزن وچاقی در دنیای امروز است استفاده از اتومبیل ، آسانسور، پله برقی، ماشین های لباسشوئی و ظرفشویی، دستگاه های کنترل از راه دور وهزاران مورد دیکر همگی انسان را از تحرک واداشته و باعث چاقی می شوند.
  • عوامل ژنتیکی: عواملی مانند سوخت و ساز کامل چربی، تمایل زیاد بدن جهت استفاده از کربوهیدرات ها(مواد قندی)
  • بیماریهایی مانند کم کاری تیروئید، اختلال در هورمونهای جنسی و بیماریهایی که باعث کاهش فعالیت بدنی می شوند.
  • مصرف طولانی مدت برخی داروها مانند داروهای ضد بارداری یا کورتون (بطور مستقیم) یا داروهای ضد افسردگی و ضد اضطراب (بطور غیر مستقیم و با ایجاد خواب آلودگی و بی تحرکی)
  • علل عصبی
  • افزایش وزن بیش از حد در دوران بارداری 

 

عوارض چاقی چیست ؟

  1. شانس بیشتر برای ابتلا به بیماری های قلبی عروقی ، سکته ها بیماری قند وانواع سرطان (سرطان های کولونرکتوم،پروستات در مردان وسینه وتخمدان در زنان)
  2. افزایش چربی خون
  3. رسوب چربی در دیواره سرخرگ ها، گرفتگی رگ ها و در نهایت سکته
  4. درد وسفتی در مفاصل ، تخریب غضروف مفصلی وسایش مفصل ها
  5. بیماری کبد ونهایتاً نارسایی کبدی ( سیروز)
  6. بیماریهای کبد وسنگ های صفراوی
  7. افزایش فشارخون
  8. تنگی نفس
  9. نقرس
  10. آرتروز
  11. کمردرد
  12. مشکلات باروری در زنان
  13. کاهش عمرانسان

چاقی و کودکان:خطر ابتلا به اضافه وزن و چاقی در کودکانی که والدین چاق دارند و یا از مادران دیابتی متولد می شوند، بیشتر از سایر کودکان است. مشکلات ناشی از اضافه وزن و چاقی در کودکان عبارتند از:1)افزایش میزان ابتلا به بیماریهای متعدد مانند بیماریهای قلبی عروقی، دیابت، پرفشاری خون، افزایش چربیهای خون، بیماریهای کبدی و بیماریهای تنفسی.2)عوارض اجتماعی مانند اضطراب، افسردگی، اعتماد به نفس پایین و موفقیتهای تحصیلی کمتر. 3)بروز اضافه وزن و چاقی در دوران بزرگسالی.

توصیه ها وراهنمایی های مفید برای پیشگیری و کنترل  اضافه وزن وچاقی

  1. سعی کنید وعده های اصلی غذا (صبحانه، ناهار و شام) را حذف نکنید، زیرا ناچار به ریزه خواری خواهید شد.
  2. برای میان وعده ها از میوه ها و سبزیهای تازه استفاده کنید.
  3. از مصرف انواع نوشابه های گاز دار ،آب میوه های صنعتی  که دارای قند افزوده هستند ، غذاهای چرب سرخ شده ،شیرین وشوروتنقلات کم ارزش اجتناب کنید.
  4. مصرف انواع فست فودها را کاهش و مصرف انواع سبزیها را افزایش دهید.
  5. مصرف روغن ها را کاهش دهید و روغن جامد و نیمه جامد را از برنامه غذایی خود حذف کنید
  6. غذا را آهسته و با آرامش بخورید. هر لقمه غذا را برای مدت طولانی بجوید.
  7. فقط در حالت نشسته و در یک مکان خاص غذا بخورید.
  8. پس از اتمام غذا، بلافاصله سفره را ترک کنید.
  9. در زمان گرسنگی از خرید مواد غذایی اجتناب کنید.
  10. غذا را در ظرف کوچکتری بکشید . در رستوران غذای نیم پرس سفارش دهید.
  11. غذا خوردن را همزمان با سایر فعالیت ها مانند تماشای تلویزیون یا کتاب خواندن انجام ندهید.
  12. همه غذای تهیه شده را سر میز نگذارید بهتر است به همان اندازه که می خواهید مصرف کنید در ظرف خود غذا بکشید و دوباره سراغ ظرف غذا نروید.
  13. مواد غذایی را داخل گنجه ها نگهداری کنید تا جلوی دید نباشد.
  14. از شیر ولبنیات کم چرب ویا بدون چربی استفاده کنید در مورد کودکان مصرف شیر ولبنیات بدون چربی توصیه نمی شود .
  15. متخصصان معتقدند که فیبر ماده مهمی برای کنترل وزن است. رژیم های غذایی حاوی فیبر معمولا با چربی و قند کمتری همراهند، بنابراین رژیم های غذایی غنی از فیبر انرژی کمتری دارند، همچنین غذاهای حاوی فیبر با سرعت بیشتری از دستگاه گوارش عبور می کنند و فرصت جذب موادغذایی پرانرژی کمتر شده و دفع این غذاهای چاق کننده بیشتر می شود علاوه بر آن غذاهای حاوی فیبر حجیم ترند و سبب پرشدن معده و احساس سیری زودرس می شوند پس در مقایسه با سایر غذاها، غذاهای پرفیبر سبب می شوند که کالری کمتری به بدن برسد و کمتر باعث چاقی می شوند.
  16. روزانه 30 دقیقه ورزش(پیاده روی تند) در کنار رژیم غذایی درست تنها راه مؤثر و پایدار در کاهش وزن است .
  17. برای کاهش وزن از رژیم های غذایی خود سرانه و سخت بپرهیزید و با کارشناسان و متخصصان تغذیه مشورت کنید.

برای دریافت مشاوره تغذیه سالم به مراکز خدمات جامع سلامت مراجعه نمایید.