جهش در پیشگیری و ارتقای سلامت جامعه در دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه
جواد علینژاد زرمهری، مدیرگروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه به مناسبت فرارسیدن روز ملی مبارزه با بیماریها، با انتشار یادداشتی به تشریح دستاوردهای چشمگیر و اقدامات مؤثر این گروه در طول سال 1403 پرداخت.
در متن این یادداشت آمده است: سال گذشته برای گروه پیشگیری و مبارزه با بیماریهای معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه، سالی پربار و مملو از فعالیتهای هدفمند در راستای صیانت از سلامت جامعه بود و با درک اهمیت پیشگیری به عنوان اولویت اصلی نظام سلامت، این گروه توانسته است با اجرای برنامههای مدون و فراگیر، دستاوردهای قابل توجهی را رقم بزند.
یکی از محورهای اصلی فعالیتهای این گروه در سال گذشته، توسعه و تقویت برنامه واکسیناسیون بوده است که در این راستا، افتخار داریم اعلام کنیم که مجموعاً 117,244 دز واکسن به گروههای هدف در شهرستان تزریق شده است.
این حجم گسترده از واکسیناسیون، طیف وسیعی از بیماریهای قابل پیشگیری از جمله فلج اطفال، سرخک، سرخجه، دیفتری، کزاز، سیاه سرفه، هپاتیت (A و B)، سل، اوریون، پنوموکک، روتاویروس و هاری را شامل میشود و این اقدام حیاتی، نقش بسزایی در ارتقای سطح ایمنی جامعه و کاهش بروز و شیوع این بیماریها داشته است.
در حوزه پیشگیری و کنترل بیماری هاری که از جمله بیماریهای خطرناک و قابل انتقال از حیوان به انسان است، اقدامات ویژهای صورت گرفته است. در سال گذشته، ۱۸۵۳ فرد حیوانگزیده تحت واکسیناسیون پیشگیرانه قرار گرفتند که در مجموع ۵۶۱۰ دز واکسن برای این افراد تزریق شده است و علاوه بر این، 611 نفر از افراد در معرض خطر تحت سرمتراپی علیه هاری قرار گرفتند که برای این منظور 213,850 میلیگرم سرم مورد استفاده قرار گرفت. شایان ذکر است که هزینه درمان پیشگیری هاری برای هر فرد حدود 9 میلیون تومان بوده و در مجموع، دانشگاه علوم پزشکی تربت حیدریه در سال گذشته بالغ بر 17 میلیارد تومان برای پیشگیری از این بیماری در 1,853 مورد گزش هزینه کرده است که این رقم قابل توجه، نشاندهنده اهمیت بالای سلامت شهروندان و تعهد دانشگاه به ارائه خدمات با کیفیت در این زمینه است.
با توجه به آمار نگرانکننده مرگ و میر ناشی از بیماریهای قلبی عروقی که در سال گذشته با 783 مورد فوت، 44 درصد کل مرگها در حوزه دانشگاه تربت حیدریه را به خود اختصاص داده است، این گروه اقدامات پیشگیرانهای را با جدیت دنبال میکند. اجرای برنامههای خطرسنجی سکتههای قلبی مغزی به صورت رایگان برای افراد بالای 30 سال و غربالگری سه سرطان شایع ( سرطانهای پستان، روده بزرگ و دهانه رحم) از جمله این اقدامات است، همچنین، برنامه شناسایی و مراقبت از بیماران مبتلا به دیابت و پرفشاری خون نیز به منظور کنترل و پیشگیری از عوارض این بیماریهای مزمن در حال اجرا است و در سال گذشته، 34,000 نفر از افراد بالای 30 سال به صورت رایگان تحت خطرسنجی سکتههای قلبی مغزی قرار گرفتند.
در راستای اجرای مؤثر این برنامههای پیشگیرانه، تأمین تجهیزات و کیتهای تشخیصی از اهمیت ویژهای برخوردار بوده است. 6,000 نوار کلسترول و 6,000 نوار قند برای انجام خطرسنجی سکتههای قلبی مغزی خریداری و مورد استفاده قرار گرفت.
همچنین، برای مراقبت از بیماران دیابتی، 20,000 نوار قند خون و برای غربالگری سرطان روده بزرگ، 5,200 کیت تشخیص تهیه شده است، علاوه بر این بیش از 5,000 نفر از نظر سرطان کولورکتال و 20,800 نفر از نظر سرطان پستان مورد غربالگری قرار گرفتند که این اقدامات نقش مهمی در تشخیص زودهنگام و بهبود نتایج درمان این بیماریها دارد.
در زمینه شناسایی و مدیریت بیماریهای واگیر نیز تلاشهای گستردهای صورت گرفته و در سال گذشته، 8 بیمار مبتلا به هپاتیت B و ٢٣بیمار مبتلا به هپاتیت C و ١١ بیمار مبتلا به سل ریوی، 8 بیمار مبتلا به سل خارج ریوی و 243 بیمار مبتلا به تب مالت شناسایی و تحت مراقبت و درمان قرار گرفتند.
تشخیص زودهنگام این بیماریها و آغاز به موقع درمان، نقش مهمی در جلوگیری از انتشار آنها در جامعه و بهبود وضعیت بیماران دارد. همچنین، در راستای برنامه کشوری غربالگری نوزادان، 15 نوزاد مبتلا به کمکاری تیروئید نوزادی شناسایی و به سرعت تحت درمان قرار گرفتند. تشخیص و درمان به موقع این بیماری مادرزادی از بروز عوارض جدی و ناتوانیهای ذهنی در این نوزادان جلوگیری میکند.
از طریق اجرای برنامه خطرسنجی سکتههای قلبی مغزی، علاوه بر ارزیابی خطر، فرصتی برای شناسایی افراد در معرض خطر نیز فراهم شده است. در سال 1403، از طریق این برنامه، 7,226 بیمار مبتلا به کلسترول بالا، 1,111 بیمار مشکوک به دیابت و 2,544 بیمار مشکوک به پرفشاری خون شناسایی و جهت اقدامات تشخیصی و درمان ی تکمیلی ارجاع شدند.
در حال حاضر، بالغ بر 12,000 بیمار مبتلا به دیابت و 27,000 بیمار مبتلا به پرفشاری خون در سطح شهرستان تربت حیدریه تحت مراقبت و درمان مستمر قرار دارند که این امر نشاندهنده تلاشهای نظام سلامت در کنترل و مدیریت این بیماریهای مزمن است.
در کنار اقدامات پیشگیرانه و درمانی، توجه به نقش عوامل رفتاری در بروز بیماریها نیز از اولویتهای این گروه بوده است. در سال گذشته، 54,542 نفر از افراد بالای 30 سال از نظر میزان فعالیت بدنی مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج این ارزیابی نشان میدهد که متأسفانه 45 درصد از افراد ارزیابیشده، فعالیت بدنی کافی (حداقل 150 دقیقه فعالیت بدنی متوسط در هفته) نداشته و کمتر از 20 تا 30 دقیقه در روز فعالیت بدنی متوسط داشتهاند.
این یافته ضرورت برنامه ریزی و اجرای مداخلات آموزشی و ترویجی به منظور افزایش آگاهی و تشویق جامعه به داشتن سبک زندگی فعال و سالم را بیش از پیش آشکار میسازد.


